«Լե՜ւոն, Լե՜ե՜ւոն…», նախնական ճիչը, բնօրինակ դո՛ւխը

Թէ որ Արցախեան շարժումի սկիզբը, կային հայեր որոնք չէին ուզէր որ Արցախը անպայման լրիւ անկախանայ, դա անհերքելի իրողութիւն է: Սակայն դա կապ չունէր որեւէ դաւաճանութեան հետ: Այդ կեցուածքի հիմնական պատճառը՝ զգուշութիւնն էր, մանաւանդ այն պահին երբ նաեւ սովետական իշխանութիւնների դէմ էր պայքարը, կռիւները:

Լեւոն Տէր-Պետրոսեանը մաս կը կազմէ՞ր այդ հայերուն: Յստակ չէ: Սակայն ստորգարեալը կրնայ վկայել որ Դասական Սփիւռքի մէջ, անոնք որոնք այդ կերպով  կը մտածէին, Առաջին Նախագահի համակիրները կամ երկրպագուներն էին:

Սակայն կայ մի հաստատ տուեալ, որ արդարացի աղբիւրն է Առաջին Նախագահին նկատմամբ խնդրոյ առարկայ նիւթին մէջ, եթէ ոչ անպայման կասկածների, այնուհանդերձ իսկապէս իրաւացի, ծանր քննադատութեան՝

.   ինչպէ՞ս կարելի է յաղթական ընթացքի մէջ բանակի մը հրահանգ տալ՝ կասեցնելու առաջխաղացքը, լռեցնելու զէնքերը, առանց որ խաղաղութեան պայմանագիր կնքուի, պարտադրուի փախչող հակառակորդին: Կամ, կարճ դադարէ մը ետք, անմիջապէս որ պարտուող կողմը չյանձնուի ու չստորագրէ այդ պայմանագիրը, ինչո՞ւ չվերսկսիլ ու չշարունակել յարձակումը, ռազմական յաղթական ընթացքը:

Աւելցնենք որ էն վախտը Պուտին չկար, Ռուսաստանը հեռու էր տակաւին ըլալէ այն՝ ինչ որ դարձաւ յետագային, որ է՝ հիմա: Ուրեմն, այդ պահին Լեւոն Տէր-Պետրոսյանը կամ իրմէ զատ ոեւէ մէկի կամքին ենթարկուած չէր, կամ ել, վերչապէս խորտակելէ ետք Խորհրդային Միութիւնը, տարածքաշրջանի մէջ տիրապետում էին միայն արեւմտեան ուժերը:

Ամէն դէպքում, Առաջին Նախագահի վերեւ մատնանշուած վարքագիծի, էականօրէն սխալ որոշումներու պատճառով է որ Հայաստանը այժմ այս վիճակին մէջ կը գտնուի:

Յատկապէս, թէ որ այդ ամէնը այդ կերպով տեղի չունենային, որ նա չգործէր այդ կոթողային սխալները, քառորդ դարէ ի վեր չէինք ունենար ռազմաճակատի վրայ անհամար զոհեր, այս յաւերժական «զինադադարի» ընթացքին:

Եւ այս ամէնէն ետք, վերոնշեալ էական սխալներուն եւ անոնց աղետալի հետեւանքներուն պատասխանատւութիւնը կրող անձը, որ ինք, քաղաքական արտաքսումէ բացի, որեւէ ձեւով չէր կրած որեւէ տարրական իսկ հետեւանքը իր այդ սխալներուն եւ պատասխանատւութեան, դեռ ուզեց իր քաղաքական come-backը կատարել: Այդ ալ՝ փողոցի ուժով: Եւ ժողովուրդի մի հատուածին կողմէ դիմաւորուեցաւ որպէս Փրկիչ…

Հիմա ել, անցեալի իր ամենազզուելի մանկլավիկները, առանց ամաչելու, դարձեալ իջած են մէյտան: Տեղաւորուած են նոր իշխանութեան մէջ եւ շուրջը: Իր քաղաքական վերամարմնաւորման կարճահասակ շուքին ներքոյ:

Վերեւ պարզուած իրականութեան լոյսին տակ, զարմանալի չէ որ ոմանք այլեւս յուսադրիչ չհամարեն Հայաստանի ապագան:

Մ. Հայդուկ Շամլեան

17.10.2019

Նիւթին առնչուող յօդուածներ (ոչ-լրացուցիչ ցանկ) ՝

. Աքսորուած Ազատութիւնը (1992)

. Մերկացած Սուտը (1992)

. Հիւանդ Անկախութիւնը (1993)

. Անկախութեան Օտարումը (1996)

. Առաջին Նախագահին վերջին սխալները (20 Ապրիլ 2015)

Վերադարձ դէպի գլխաւոր էջ