Հէ՛յկիտի Եուկոսլաւիա…

Կարդացի Անդրանիկ Պօղոսեանի ցարդ վերջին նամակը: Այս մէկ հատը դարձաւ հանրային, նոյնիսկ օտար լեզուի թարգմանուած՝ Համացանցի վրայ է… Թերեւս այդ չէր նպատակը Անդրանիկին, որ կ’ուզէր այս նիւթը սահմանափակ շրջանակի մէջ պահել… Սակայն իր վաստակով անձ մը, ո՞րքան միամիտ կրնայ ըլլալ…: Հիմա ուրեմն ես ալ այս յօդուածս, զորս նախապէս գրած էի եւ փոքրաթիւ անձերու ուղարկած (ես ալ միամտօրէն յուսալով որ Անդրանիկին կը հասնի, եւ ան թերեւս կը զգաստանայ), հարկադրուած եմ լրիւ հանրային դարձնել, հրապարակել:

Կուսակցական ներքին նիւթերուն չեմ խառնուիր, քանի որ ես այլեւս շարքային դաշնակցական չեմ: [Հրաժարած եմ կուսակցութենէն, սակայն ոչ՝ տարրական ճշմարտութիւններէ, ոչ ալ՝ուղեղէս] :

Միայն թէ, նկատի ունենալով որ Անդրանիկի այս մէկ պոռթկումին մասնայատուկ դրդապատճառը կը վերաբերի նաեւ իր անձին առնչուող աւելի լայն ու խորունկ խնդրին, այն կարծիքին եմ որ ան՝ կանոնաւոր, կազմակերպուած եւ շատ յաջող manipulation-ի զոհ է (այդ մարտավարութիւնը կարելի է թարգմանել «ձեռնավարութիւն» բառով, բայց դա արդէն վտանգաւոր արտայայտութիւն կրնայ հանդիսանալ…)  :

Խորքի հիմնական խնդիրը հետեւեալն է՝ Մայիս 2018-էն սկսեալ, Անդրանիկ Պօղոսեանը հանրային թունդ քննադատութեան կ’ենթարկէ ՀՅԴաշնակցութիւնը, վերջինիս անցեալի գործունէութեան կապակցութեամբ, Հայաստանի մէջ:

Անդրանիկի թուարկած բազմաթիւ գանգատներէն գոնէ մի քանի հատին պատասխանելէ առաջ, հարկաւոր է իր խնդիրը տեղադրել երկու հիմնական հաստատումներու վրայ:

ա.  Անդրանիկը ունի հաւատալիութեան, արժանահաւատութեան (credibility) խնդիր:

Արդարեւ, Հայաստանի նախկին երկու (ղարաբաղեան) վարչակարգերու ժամանակ, ինք տպաւորիչ շինարարական ծրագիրներ իրականացուցած է, Երեւանի կեդրոնական շրջանը: Ամենայն հանգստութեամբ:

Ինք արդեօք կը կարծէ թէ այդ առանձնաշնորհը իրեն ընծայուած է դիպուածո՞վ… բախտո՞վ… երկնային ճանապարհներո՞վ…

Առանց նախկին վարչակարգերու, ըսենք… անսովոր բարեացակամութեան, որուն կ’աւելնայ ՀՅԴաշնակցութեան հովանաւորութիւնը – շնորհիւ անոր համագործակցութեան սոյն վարչակարգերու հետ – , այդ ամբողջ ժամանակը ինք չէր կրնար այդ շէնքերը սարքել եւ յարկաբաժինները ծախել:

Իրեն պատեհութիւնը չէր տրուեր սկաուտական խայմէ մը իսկ տնկելու Քասքատի բլուրին վրայ -կամ ալ այդ կողմերը ուրիշ, սուղ եւ tacky տեղ մը- :

Վերեւ պարզուած հիմնական կէտին կ’առնչուի յաջորդը՝

բ.  Յարութիւն Լեւոնեանը ունի ապերախտութեան խնդիր:

Իր յատուկ պարագային, թերեւս դեռ անցումային ժամանակամիջոցի մը – ուր թէպէտ, արդէն, ԼՏՊ-ի հեղինակութեան ժամանակը անցած էր… -, սակայն անկէ ետք ապահովաբար՝ իր բազմաթիւ զէնքի ընկերներուն եւ անոնց շրջապատին ապաստան տուողը Հայաստանի մէջ՝ Ռոբերտ Քոչարյանն էր:

Վերոյիշեալ ա. կէտի կապակցութեամբ, ինք ու իր ընկերները ուրեմն առիթը ունեցան հայկական հողի վրայ իրենց կեանքերը վայելելու, իրենց ընտանիքներու ապրուստը ապահովելու՝ շնորհիւ «շարաբաղցիներու վարչակարգին», Ռոբերտ Քոչարանի եւ Սերժ Սարգսյանի վարչակարգներուն, եւ նաեւ անոնց հետ ՀՅԴաշնակցութեան համագործակցութեան:

Այս նիւթով, եթէ Անդրանիկի ոճը գործածէի, պիտի ըսէի՝ ամէն անգամ որ ան կը նայի իր քրոջ երեխայի աչքերուն, զայն կը սեղմէ իր կրծքին, անոր գոյութեա՛ն համար պէտք է որ շնորհակալութիւն յայտնէ նախկին, «ղարաբաղցիների վարչակարգին», ապա անոր հետ համագործակցող ՀՅԴ ղեկավարութեան:

(Ի դէպ, բարեւներ՝ Րաֆիին: Թերեւս կը յիշէ զիս: Արդեօք ո՞ւր կ’ըլլայիր այսօր, ակամ, առանց վերոնշեալ նախկին վարչակարգին եւ անոր հետ համագործակցող դաշնակցականներուն… Մնացեալը ուրիշներուն վրայ քալեցուցէք, please…)  :

Վերեւ պարզուած անհերքելի ու ցաւագին, ա. եւ բ. իրականութիւններու լոյսին տակ, անդրադառնանք հիմա Անդրանիկի նամակին մէջ թուարկուած կէտերու մի քանի հատին – անոնց, որոնց նկատմամբ բացատրական հակազդեցութիւն մը կրնայ որոշ օգուտ մը ունենալ, մնացեալը ըլլալով հիմնականօրէն չափազանցեալ զայրոյթի արտայայտութիւններ, որոնց անիմաստ է պատասխանել բանականութեան ձայնով – :

–  «Հայաստանի տառապեալ ժողովուրդը», իր Դաշնակցութեան «ներելը», իրեն թող պահէ:

Կամ, գոնէ անկէ առաջ, նախ թող նուազագոյն չափով գիտակցի, ընդունի, որ առանց ՀՅԴին, իրենց այդ երկիրը բառացիօրէն գոյութիւն չէր ունենար: Մերսի-ի պէտք չկայ, չէ. միայն տարրական ճանաչման:

–  Պօղոս Պողոսեանի մահը ողբերգական արկած մըն էր: Անվայել է որեւէ այլ կերպ գործածել ու շահագործել այդ դժբախտ պատահարը:

–  «Մարտ 1»-ին, հայկական հողի վրայ թափուած հայու արեան պատասխանատուն, ԼՏՊի հետ, ձեր այդ Փաշինյան կոչեցեալն է:

Այդ նիւթով մէկ ու կէս տարի է ի վեր բանտը նստողն է որ, այդ օրը, փրկեց Հայոց Պետութիւնը, Հայ Ազգը:

Ըստ այնմ մտածեցէք թէ դուք ճիշդ որո՞ւն կողմն էք, Փաշինյանի ջաղացքին արիւն հայթայթելով:

–  Եթէ որոշ դաշնակցականներ պաշտօններու տիրացան շնորհիւ ՀՅԴի համագործակցութեան Երեւանի ղարաբաղեան վարչակարգերուն հետ, ուրիշներ ալ շնորհիւ իրենց դաշնակցական ըլլալուն եւ շնորհիւ այդ նոյն համագործակցութեան՝ առեւտրական կամ անշարժ գոյքի այլազան գործեր ըրին Հայաստանի եւ Արցախի մէջ: 

Ի դէպ, յատկապէս աննման ԼՕՍ-ի պարագային, Քոչարյանի օրօք, միայն օրինակի համար՝ Շուշիի մէջ ամբողջ թաղամաս մը եւ դեռ քովնտի հողամասեր սեփականաշնորհուեցան հարաւային Քալիֆորնիոյ այդ սիրուն քաղաքի դաշնակցականներուն: Որոնք ի նպաստ ժողովուրդին բա՛ն մըն ալ չսարքեցին այդ ուղղակի նուէր ստացուած արցախեան հողերուն վրայ, բացի պըճըլիկ հիւրանոցէ մը (եւ գոնէ մէկ հատ անձնական շքեղ վիլլա մը. վերջապէս, պէտք է նաեւ հոգալ տեղացի սիրուհիներուն…):  Եւ այդ ամէնուն հիմնական դերակատարներէն մէկը, քսան ամիսներէ ի վեր, յանկարծ, մե՜ծն փաշինյանական մըն է, որ բուռն կերպով կը քննադատէ Դաշնակցութեան համագործակցութիւնը նախկին վարչակարգերուն հետ: Հմմմ….

– Այո, համեմատաբար փայլուն չէ այժմ Դաշնակցութեան վիճակը: Սակայն ուրեմն, պատշաճ պա՞հն է՝ զայն դեռ կռնակէն ալ քարկոծելու…

Նոյնիսկ այն դաշնակցականներուն պարագային, որոնք միայն իրենք իրենց համոզել կը փորձեն թէ շատո՜նց է որ իրենք մաքրամաքուր այլախոհներ էին, լաւ, հիմա որ յատկապէս խոցելի վիճակի մէջ է ձեր կուսակցութիւնը, պէ՞տք է դեռ շարունակել անոր կատաղի կիցեր տալ, հրապարակի վրայ զայն դեռ աւելի պախարակել, վարկաբեկել:

–  Հայաստանի այժմու վարչակարգը անհամեմատօրէն աւելի վատ է, անհամեմատօրէն աւելի վնասակար, վնասաբեր եւ քանդիչ է՝ Հայաստանի, Արցախի եւ համայն Հայ Ազգին համար, քան թէ նախորդ բոլորը, միասնաբար (այո, նոյնիսկ առաջինը ներառեալ…)  :

Ասի ըսած, յաջորդող պարզաբանումը ամենակարեւոր նիւթն է այստեղ:

–  Հայաստանի ժողովուրդը Դաշնակցութեան չի սատարեր, որովհետեւ ան համագործակցեցաւ Ռոբերտ Քոչարյանի եւ Սերժ Սարգսյանի վարչակարգերու հե՞տ…

Իրապէ՞ս…

Առարկայական տուեալներու, սառն ժամանակագրութեան հիման վրայ, իրականութիւնը՝ ոչ թէ միայն այդ չէ, այլ հակառա՛կն է:

Դաշնակցութիւնը հարկադրուեցաւ համագործակցիլ Քոչարյանի եւ Սարգսյանի վարչակարգերու հետ, որովհետեւ Հայաստանի ժողովուրդը մերժեց Դաշնակցութիւնը: Հետեւաբար, այդ համագործակցութեան միակ այլընտրանքը՝ քաղաքական դաշտէն լրիւ անհետանալն էր:

Հայաստանցի բնիկները, ամենաառաջին անգամ ՀՅԴաշնակցութեան տուին մի քանի տոկոս քուէ՝  ե՞րբ:  Այն նախագահական ընտրութիւններուն, երբ Քոչարյանը եւ Սարգսյանը դեռ շա՜տ հեռու էին Երեւանէն: ( Բանաւոր բացակայութիւն գրեցէք, ներեցէք, մարդիկը զբաղուած էին Արցախը ազատագրելով, ռազմադաշտի վրայ:  )

Ուրեմն, այժմու Հայաստանի մէջ այդ ամենաառաջին ապտակը որ այդ երկրի բնիկները տուին ՀՅԴաշնակցութեան երեսին, առարկայականօրէն, ժամանակագրականօրէն՝ կապ չի կրնար ունենալ անոր եւ ղարաբաղցիներու վարչակարգերու միջեւ համագործակցութեան հետ, զորս սկսաւ այդ նախնական ընտրութիւններու 4,5%-էն եօթը տարիներ ետք:

Ի՞նչ էր արդեօք այդ ժամանակ Դաշնակցութեան յանցանքը, մեղքը, Հայաստանի ժողովուրդին նկատմամբ, որ կը բացատրէ ընտրական այդ արդիւնքը… Արցախի ազատագրման համար բիւրաւոր դաշնակցականներու զոհաբերո՞ւմը: Դաշնակցութեան աստղաբաշխական տարողութեամբ նիւթական աջակցութի՞ւնը, ուղղակի ի նպաստ այդ ժողովուրդին:

Այդ նախնական զանգուածային մերժումին յաջորդեց 1994-էն 1998-ի՝ Դաշնակցութեան գերագոյն ղեկավարին վտարումը Հայաստանէն,  Հայաստանի մէջ ՀՅԴի ապօրինի յայտարարուիլը, հալածանքներ, ինչքերու բռնագրաւում, բանտարկութիւններ: Նորէն, այն ատեն տակաւին ոչ Ռոբերտ Քոչարյանն էր երկրի ղեկավարը, ոչ Սարգիս Սարգսյանը: Ուրեմն, այ՞ն ժամանակ ինչու հայաստանցի ժողովուրդը կամ մնաց անտարբեր Դաշնակցութեան վիճակուած այդ հայաստանեան վայրագութիւններուն  նկատմամբ, կամ ալ նոյնիսկ հրճուանքով ծափահարեց կատարուածը:

Այդ ամէնէ՜ն ետք է միայն որ Ռոբերտ Քոչարյանը հասաւ իշխանութեան: Մէկդի դնելով դեռ անոր հանդէպ տարրական երախտագիտութիւնը, այդ պահէն սկսեալ, Դաշնակցութիւնը, կամ՝ ետ դուրս պիտի ելլէր Հայաստանէն, կամ՝ քաղաքական ոլորտին մէջ լրիւ ոչնչացած պիտի մնար այդտեղ, կամ ալ՝ պիտի համագործակցէր օրուայ իշխանութեան հետ, ջանալով իրագործել ինչ որ հնարաւոր է, այդ ուղիով:

Հայաստանի ժողովուրդն է որ Հ.Յ.Դաշնակցութեան ստիպեց 1998-էն ետք ընթանալ օրուայ իշխանութեան հետ համագործակցութեան ճանապարհով: Ի գին ինքն իրեն վնասելու, ինքզինք – որոշ չափով – քայքայելու. ի սէր այդ ժողովուրդին եւ այդ երկրին:

Կը մնայ տեսնելը թէ ասկէ ետք, ինչ պիտի ընէ…

Այստեղ կանգ պիտի առնեմ, յիշեցնելով սակայն որ այս նիւթի կապակցութեամբ հրապարակած եմ նաեւ հետեւեալ յօդուածները՝

. ՀՅԴ-ն միայն ժողովուրդին կամքը կատարեց Հայաստանի մէջ

. Աններդաշնակ դաշնակնե՞ր

Մ. Հայդուկ Շամլեան (ՀՅԴի նախկին շարքային անդամ. հրաժարած՝ Մարտ 2018-ին)

Վերադարձ դէպի գլխաւոր էջ