Քանի որ իրօք Ճակատագրական է պահը

22 Դեկտենբեր 2018

Անցած ինը ամիսներու ընթացքին, յատկապէս Հայաստանի մէջ տեղի ունեցող իրադարձութիւններու լոյսին տակ, քանի որ այլեւս պէտք է ամէն բան բացէ ի բաց ըսել, հարկադրուած ենք կատարելու ստորեւ պարզուած տարրական իրականութիւններու անհրաժեշտ բացայայտումը:

.   Մինչեւ որ Արցախի խնդիրը լիովին չլուծուի, մինչեւ որ այդ պատերազմը իսկապէս ու բացարձակապէս չվերջանայ, Հայաստանը շանս մը իսկ չունի՝ տարրական չափով նորմալ երկիր մը դառնալու:  

.   Ռազմական գետնի վրայ, առանց Ռուսաստանի օժանդակութեան (= նուազագոյնը՝ Ադրբեջանը զսպել, Թուրքիան ալ հեռու պահել), ամբողջական եւ երկարատեւ պատերազմի պարագային, նոյնիսկ եթէ լիովին չպարտուինք, մեր հողային եւ մանաւանդ մարդկային կորուստները… անասելի կը լինեն:  

Մեր զինուորների արտակարգ քաջութիւնը, ինքնին պատճառ է՝ որ անոնց մէջ զոհերու քանակը հասնի զարհուրելի չափերու:

.   Հայաստանի որոշ բնակչութիւն մը յոգնած է, մաշած է, սպառած է, հետզհետէ աւելի դժուարութիւն ունի համբերելու, դիմանալու, կացութիւնը հանդուրժելու:

Ամէն պարագայի, ոեւէ անձ որ այդտեղ չի բնակիր իրաւունքը չունի քննադատելու այդ հոգեվիճակը, որուն մատնուած բնիկն ալ արդէն չի կրնար ըմբռնել թէ ինչի մասին է խօսքը, հետեւաբար՝ ի զուր, անօգուտ եւ անիմաստ են վերացական/գաղափարական բարդ վերլուծումները, այդ մասին:

Սակայն փաստօրէն, այս է հիմնական պատճառը, որ կարելի չէ այլեւս  status quoն պահպանել – զորս եթէ լուծում չէր, գոնէ միակ միջոցն էր դիմադրելու -, եւ այս պատճառով է որ այսուհետեւ Արցախի Հիմնախնդրում հարկադրուած ենք դիմագրաւելու թէական փոխզիջումներ:

 .   Վարչապետ Փաշինյանը, ինք, ամէնայն ուղղամտութեամբ, լաւագոյն միտումներով եւ անվիճելի հայրենասիրութեամբ, դուխով-մուխով եւ դեռ վրան ալ՝ ծուխո՛վ, ամէն ճիգ ի գործ պիտի դնէ վստահաբար, ջանալ լուծելու համար Արցախի Հիմնախնդիրը:

 .   Այնուհանդերձ, բարձր հաւանականութիւնը այն է որ՝ մեր կողմէ առաւելագոյն զիջումը անգամ բաւարար պիտի չլինի հակառակորդին համար, եւ նա անոր դիմաց մեզի պիտի չզիջի նուազագոյնը անգամ:

.   «Յարատեւ Պատերազմ»ի յղացքը, ինչպէս նաեւ այն հասկացողութիւնը որ բազմաթիւ սերունդներ պէտք է որ տեւաբար նուիրաբերուին՝ միշտ հաւատալով Ազգի փառապանծ ապագային, անկարելի է որ ըմբռնեն եւ գործադրեն Հայաստանի բնակիչներուն եւ ընդհանրապէս Կովկասի հայ բնիկներուն մէկ մասը: Ընդունինք նաեւ որ միայն անոնք չէ, որ այդպէս են… Բայց վերջին հաշուով, մնացեալներէս կախեալ չէ Արցախի ճակատագիրը:

( Դեռ հեռաւոր ժամանակներու մասին չխօսելու համար, դասական, աւանդական Սփիւռքի պարագային, որոշ ժամանակակից սերունդ մը, պահ մը, խորապէս ըմբռնած էր գոնէ «Յարատեւ Պայքար»ի յղացքը, Ազգի սիրոյն՝ անձնական անսահման նուիրումի, անհատական կրքոտ ինքնուրացութեան գաղափարաբանութիւնը, եւ այդ ամէնը ի գործ ալ դրաւ… Հիմա սակայն, այդ սերունդէն ալ շատ մարդ չմնաց: Կամ մեռան, կամ ալ էապէս փոխուեցան: Մի քանի մնացածներուն ալ վրան կը խնդայ մնացեալ հայութիւնը: )

.   Ցարդ, մի հատիկ, մէկ անդարմանելի սխալ դեռ չպատահեցաւ, Փառք Աստուծոյ: Սակայն բազմաթիւ նշանակալից սխալներ կատարուեցան, եւ մինչ անոնցմէ իւրաքանչիւրը, մինակը եւ ինքնին, օրհասական չէ, անոնց գումարումն ու կուտակումը սկսած է մօտենալ սարսափազդու աստիճանի:

Եթէ այդ ընթացքը շարունակուի, աղետալի հետեւանքները անխուսափելի կը դառնան: 

.   Արցախի ազատագրումը Հայոց Պատմութեան ամենափառաւոր, ամենապանծալի պարբերութիւնն է: Սակայն զայն պահելը ուրիշ հարց է: Տեսնենք ուրեմն թէ այս խնդիրը ինչպէս պիտի վերջանայ:

Յուսալով որ յանգումը չի դառնար այդ Պատմութեան մէկ ամօթալի էջը, եւս… 

Մ. Հայդուկ Շամլեան

22.12.2018
https://www.facebook.com/AramManoukianJampar/  ; http://www.shoushisummercamp.org/page2.html

Շուշի, 2015…

Վերադարձ դէպի Գլխաւոր Մուտք