Փակեցէ՛ք հըհը-հիմնադրամը

Երկու շաբաթէ ի վեր, մանրամասնօրէն կը լսենք թէ Հայաստանի ներկայ եւ նախորդ բոլոր իշխանութիւնները գիտէին թէ, լաւագոյն պարագային իսկ, անհնար էր որ Հայութիւնը կարենար պահել՝ խորհրդային «ԼՂԻՄ»-ի սահմանագիծերէն դուրս գտնուող այն հսկայական հողային տարածքները, որոնք մինչեւ երկու շաբաթ առաջ, Արցախ կը համարէինք:

Լաւ:

Թէ որ այդպէս էր, ուրեմն ինչո՞ւ, անցած 27 տարիներու ընթացքին, այդքան փողեր ծախսեցինք, ի միջի այլոց՝ «Հայաստան Համահայկական Հիմնադրամ»ի ընդմէջէն, հենց՝ ա՛յդ տարածաշրջաններուն վրայ: Որոնք ուշ կամ կանուխ, այս կամ այն ձեւով, պիտի վերադառնային թուրքերուն:

Տուներ, դպրոցներ, հանրային ամեն տեսակի շէնքեր, բիւրաւոր ենթակառոյցներ… գիւղեր, ճամբաներ, քաղաքներ… անդադար շինարարութիւն:

Քարվաճառի ճանապարհին համար միայն, լեռներուն մէ՛ջ փորուած – որ այդ ալ՝ մի քանի տարի առաջ միայն բացուեցաւ, ու այդքան միայն կարողացանք զայն գործածել -, 35 միլիոն տօլար ծախսեցինք: Որպէսզի զայն հիմա, թուրքերը գործածեն…

* * *

Երկու կարելի բացատրութիւններ կան:

Առաջինը յատկապէս ցաւագին է, յորդառատ կթան կով՝ Դասական Սփիւռքին համար… Մարդիկը այդտեղ, պարզապէս «փող էին աշխատում», ինչպէս իրենք կ’ըսեն: Մեզի հաւատացնելով թէ՝ իբրեւ թէ կրնանք այդ ամէնը պահել: Որպէսզի այդպէս ոգեւորուած, յուզուած, մենք ալ՝ տանք, տանք, տա՜նք ու տանք: Եւ դեռ պիտահա՛ տանք:

Երկրորդ բացատրութիւնը այն է թէ, այդ բոլոր շինարարական աշխատանքը, մաս կը կազմէր՝ Արցախի վերաբերեալ, Հարաւային Կովկասի հայանուն «պետական» շարլաթաններու անծայրածիր bluff-ին: Պատրանքը ստեղծելու համար թէ, այդ ամէնը մնալու է մեզի, թէ կարող ենք մենք այդ ամէնը պահել ու պաշտպանել: Հաշիւ ընելով որ, այդ ծայրագոյն կեղծիքի շնորհիւ, թուրքերը չեն յարձակիր…

Իսկ, ըստ սահմանումի՝ պլաֆ մը, պէտք չէ որ սահման ունենայ: Այնքան աւելի խոշոր գումարներով պլաֆ ընես, այնքան աւելի շանս կ’ունենաս որ պլաֆդ, քալէ: Մէյ մը որ սկսար, եթէ յանկարծ դադրիս շարունակաբար դրամ նետելէ սեղանին վրայ, մինչ այդ նետածդ միանգամից կը կորսնցնես… Ուրեմն, պէտք է որ շարունակես տեւաբար խաղալ… Ձեռք երկու հատ երկուքնոց բռնած… Յուսալով որ դիմացի խաղացողը, կը քաշուի խաղէն…

Միայն թէ, այդ պարագային, նախ՝ պէտք է որ նկատի առնես թէ… դիմացդ խաղացողը, ով է:

Ապա, երբ որ ուրիշին դրամներով է որ այդ կերպով, սուտի վրայ հիմնուած խումար կը խաղաս, գոնէ պէտք է որ տեղեակ պահես՝ պլաֆդ ֆինանսաւորողները…

Անցած 27 տարիներուն, Դասական Սփիւռքի նուիրատուները, այդ գումարները այդպէս կու տայի՞ն՝ ՀըՀը Հիմնադրամին, եթէ գիտնային որ անոր անունը աւելի շուտ պէտք է որ ըլլայ Հա-Հա՜ Հիմնադրամ: Հաստափոր քահքահի՝ «հա-հա-հա-հա՜»ի իմաստով: Մինչ՝ the joke was on us.

Խնդրոյ առարկայ այդ աստղաբաշխական գումարները, գոնէ ծախսէինք այն տարածքներուն վրայ, որոնց նկատմամբ գոնէ ի զօրու յոյս մը կար՝ որ կրնանք պաշտպանել:  Ի վիճակի ենք պահելու:

Չնայած, անոնց ալ գրեթէ կէսը, հիմա արդէն՝ գնա՜ց…

* * *

Դեռ անցեալ շաբաթներուն ընթացող, աղէտալի պատերազմի 45 օրերու լրիւ տեւողութեան, «յաղթելու ենք»ի լման սուտ ու շինծու, նենգ, կոպիտ քարոզչութեամբ, շշմեցուցիչ խաբեբայութեամբ, նորէն՝ Սփիւռքէն հսկայական գումարներ հաւաքեցին, յայտնելով որ այդ նուիրատւութիւնները պիտի գործածուին ուղղակի վիրաւոր զինուորներուն համար, արմատախիլ եղած, անտունի արցախցիներուն համար:

Այժմն, իրողութիւնը բացայայտուելէն ետք, պաշտօնապէս խոստովանած են, թէ այդ գումարները փոխանցուած են՝ կառավարութեան ընդհանուր քսակին…

Եւ դեռ կը սպասենք կոր՝ հաշուետւութեան: Տեսնելու համար թէ, այդ կառավարական խորհրդաւոր ճեպից, ճիշդ ո՞ւր գացին այդ նուիրատւութիւնները… Ինչո՞ւ, այս սպասումը: Քանի որ դժուարութիւն ունին հնարամիտ բանե՞ր յօրինելու…

(Բարեսիրական նպատակներու անհամատեղելիութիւնը՝ ռազմական նիւթերու հետ, վրանիս թող չքալեցնեն: Այդ փողերով զէնք չէ որ պիտի գնուէր, այլ անոնք պիտի գործածուէին պատերազմի վիրաւորներուն խնամքին համար, եւ տեղահանուած, անզէն բնակչութեան կենսական կարիքներուն հոգալու համար: Եթէ tax-deductible ստացագիրներու մտահոգութիւն կար, ապա, աւելի՛ վատ է որ գումարները պարզապէս հոսեցան դէպի կառավարութեան մթին արկղները, քաղաքական իշխանութեան ընդհանուր գրպանը…)

* * *

«Հայաստան Հիմնադրամ»ին դրամ տալը, այլեւս անհեթեթ է: Պէտք է զայն փակել: Կամ ալ՝ թող բացառապէս Հայաստանի իշխանութիւնները անոր հետ շարունակեն խաղալ, ինչպէս որ կ’ուզեն: Իրենք իրենց տեղական, բնիկ «բարերարները» ունին… Մի քանի հատ ալ թերեւս սփիւռքահայ գործարարներ կը մասնակցին այդ տեսակի յատուկ «բարեգործութեան»… հարկեր վճարելէն շատ աւելի նպաստաւոր միջոց է, պիզնէս անելու…

Սոյն կասկածելի հաստատութեան բոլոր սփիւռքահայ վարչական անդամները, սակայն, իրենց անունն ու պատիւը փրկելու համար, պէտք է որ անմիջապէս հրաժարին: Առանց խաբուելու թէնէքէյէ «շքանշաններու» խղճալի փայլքէն (անոնց աւելի որակաւոր, աւելի փայլուն տեսակները կարելի է գտնել, Վերնիսաժի սեղանիկներուն վրայ… Արարատի tacky թապլոյին եւ Ծիծեռնակաբերդի պատկերով շողշողուն թի-շըրթներուն մէջտեղը…)

Սփիւռքի օգնութիւնը՝ Հայաստանի եւ Արցախի իսկապէս կարիքաւոր բնակիչներուն, պէտք է որ հաւաքեն, տնօրինեն ու հայթայթեն, տեղ հասցնեն, միայն – եւ ուղղակիօրէն -, Սփիւռքի աւանդական կազմակերպութիւնները: Որոնց պակասը չկայ, աշխարհի տարածքին, բոլոր ու այլազան գաղափարական շրջանակներու մէջ:

Կամ ալ, միջ-հայկական մարդասիրական օժանդակութիւնը պէտք է որ տեղի ունենայ անձնական միջոցներով, սեփական ուղիներով:

Տեղ մը կու գայ, որ այլեւս կթան կովն ալ չի դիմանար, կից մը կու տայ, կը հեռանայ… Ախոռին մէկ անկիւնը մեկուսանալու, իր անտանելի ցաւերը որոճալու համար…

Մ. Հայդուկ Շամլեան

Քանատա, 30.11.2020

Յուսանք որ գոնէ այս մէկը, լաւ կառուցած էինք, թուրքերը գոհ ըլլան… ամօթով չմնանք…

Վերադարձ դէպի Գլխաւոր Մուտք