Սերժ Սարգսյան՝ կարմիր քարտը անդառնալի՛ է

[Այս յօդուածը գրուած է 2019-ի աշնան; Յ.Գ. / Յունիս 2020-ի այժմէականացում՝ ստորեւ, պատկերէն ետք]

Ազգային գիտակցութեամբ տոգորուած բոլորս հայերս առաջին օրէն գիտէինք, մտահոգ էինք, որ Սերժ Սարգսյանը արժանի հետեւորդը չէր Ռոբերտ Քոչարյանին: 2018-ի գարնան վերջնականապէս հաստատուեցաւ այդ մտավախութիւնը:

Ի դէպ, Սերժ Սարգսյանը բնիկ Արցախցի չէ: Այս, առարկայական իրողութիւն է: Իր պապենական, նախնական տունը կը գտնուի Հայաստանի «սահմանամերձ»՝ Տեղ գիւղում: Ծննդաբերութեան համար, մօտակայ ու յարմար հիւանդանոցը հանդիսացած է Ստեփանակերտը, եւ ուրեմն այդպէսով Արցախը արձանագրուած է որպէս իր ծննդավայրը:

Այս պարզաբանումը, գոնէ ստորագրեալին համար, միտում չունի միտք ներշնչելու թէ, եթէ նա իսկական արցախցի լինէր, ուրեմն անպայման բացառիկ ու հոյակապ, օրինակելի մէկը կը լինէր: Վիպապաշտութեան տարիքս շատոնց անցած է, բաւական բան սորված եմ եւ ապրած եմ յատկապէս այս նիւթերու կապակցութեամբ, այնպէս որ, այդ տեսակի, մակերեսային եւ զգացական քարոզչութիւնը կը թողեմ ուրիշներուն – թէ որպէս մատուցող, թէ որպէս ստացող – :

Սակայն հետաքրքրական է որ վերոյիշեալ առարկայական տուեալը անտեսուած է, եւ նոյնիսկ կարծես երբեմն դիտմամբ քողարկուած է: Եւ այդ պատճառով, «ղարաբաղցիների վարչակարգը» ասելով, շատեր կը նոյնացնեն Ռոբերտ Քոչարյանի եւ Սերժ Սարգսյանի հայաստանեան իշխանութիւնները: Բուն խնդիրը այն է որ, խորքային մակարդակի վրայ, բազմաթիւ առումներով, երկու իրարմէ շատ տարբեր վարչակարգերի – եւ անձերի – մասին է խօսքը:

Սակայն ինչպէ՞ս յուսալ որ այդ բովանդակային տարբերութիւններուն կարող են գիտակցիլ մարդիկ, երբ որ արդէն շփոթն ու սխալը հաստատուած են՝ այդ երկու նախագահների արմատներին աշխարհագրական իրականութեան մասին իսկ: Մինչ, Հայաստանում «ղարաբաղցիների» վարչակարգերը ասելով, վստահաբար միայն աշխարհագրական իմաստով չէ որ, քսան տարի շարունակ, այդ յորջորջումը գործածուեցաւ, եւ մինչեւ օրս ալ նոյնպէս, ներքաղաքական նպատակներով:

Ամէն դէպքում, բառացիօրէն անտանելի իրականութիւն մըն է որ հիմա Ռոբերտ Քոչարյանը բանտարկուած է (առիւծը վանդակ դրած, չախխալները պարում են ճաղերին շուրջը – զգոյշ մնալով սակայն որ, նոյնիսկ այդ կացութեան մէջ, շատ ել չմօտենան իրեն… – ), մինչ Սերժ Սարգսյանը հանգի՜ստ պտտում է դուրսերը:

Նրա նորագոյն ելոյթը անընդունելի էր: Ի մասնաւորի իր այն արտայայտութիւնը, թէ՝ ինք երկիրը լքեց ու յանձնեց Փաշինյանին, որպէսզի առիթ ընծայէ որ աւելի լաւ պետութիւն մը կառուցուի, ուղղակի մարդու վրայ ծիծաղիլ է: Յատկապէս այդ ուղղութեամբ, Սարգսյանը թող չփորձէ նմանիլ Փաշինյանին, քանզի ինք չունի՝ ժողովուրդը – մեծ յաջողութեամբ – էշի տեղ դնելու, մոլորեցնելու ու խաբելու վերջինիս արտակարգ ձիրքերն ու վարպետութիւնը, հմտութիւնը, եւ անշուշտ ոչ ել նրա նշանաւոր դո՛ւխը – կամ աւելի ճիշդ՝ ծուխը – …

Առանց որեւէ կեանքի կորուստի, կարելի էր ուրիշ ընթացք տալ 2018-ի գարնան տեղի ունեցած պետական յեղաշրջումին: Ի տարբերութիւն 2008-ին, երբ դա դժբախտաբար անհնար էր: Տպաւորիչը այն է որ, էն վախտ, աւելի մեծ քանակով զոհեր չեղան, շնորհիւ Հայոց Պետութեան պաշտպանների օրինակելի արհեստավարժութեան, պաղարիւն զսպուածութեան եւ օրինապահ չափաւորութեան, ինչ որ վստահաբար յուսախաբութիւն պատճառեց պետական տապալման այդ բիրտ ու վայրագ փորձի հիմնական պարագլուխին, յանձինս Լեւոն Տեր-Պետրոսյանի, – որու միայն երկրորդական ջութակահարն էր, անձեռոցը բռնողն էր, այն ժամանակ, Փաշինյանը (որ նաեւ իր յանցանքի բաժինը դիմագրաւած ու քաւած է, դատուելով ու բանտարկուելով) – :

Սերժ Սարգսյանի ստորացուցիչ հրաժարականը՝ քաղաքական գործունէութեան արժանի յանգումն էր, անձի մը համար որ չգիտցաւ իր չափն ու սահմանը, եւ անհանդուրժելի կերպով դրժեց իր վերջին խոստումը – որ այդպէսով դարձաւ՝ խաբեբայութիւն – :

Այդ հրաժարականը նաեւ արդար, իրաւացի ու բաւարար յաղթանակը հանդիսացաւ, Նիկոլ Փաշինյանի ղեկավարած փողոցի շարժումին:

Անկէ ետք կատարուածը սակայն, անհասկնալի է: Անհեթեթութիւն է: Երբ որ «քայլ արա, մերժիր Սերժին»ը, լրիւ հասնելէ ետք իր նպատակին, մէկէն դարձաւ՝ «դեհ ուրեմն, մի քանի անպարագիծ ոստումներ ալ արա, ցատկէ ու նետուիր մինչեւ աստղերը եւ լուսին, ու Փաշինյանը թող տիրանայ արքայական Գահին, բացարձակ իշխանութեան»: Այս կէտէն ետք է որ ծայր տուաւ պետական յեղաշրջումը, հաւաքական խելագարութեան մթնոլորտի մը մէջ:

Բացի «Ելք» դաշինքի յանցագործներից – որոնց պատասխանատւութիւնը, այլ մակարդակի է -, եւ բացի միայն խիզախ դաշնակ Աղվանից – միմիակ Ճիշդը -, անցեալ Ազգային Ժողովի մնացեալ բոլոր պատգամաւորները պատասխանատու են այսօր՝ իշխանութեան բռնատիրացած խմբակի աղետալի վարքագծին, քանդիչ ու խորտակիչ գործունէութեան: Այդ պատգամաւորներից ո՛չ մէկը իրաւասու է այսօր ճգնաժամային ահազանգներ հնչեցնելու: Իսկ Սերժ Սարգսյանը արդէն վերջնականապէս խաղէն դուրս է: Իր իսկ որոշումով:

Աւելին՝ որեւէ տեսանկիւնից, որեւէ վերլուծումով, ՀՀԿ-ն արժանի չէ որեւէ կերպով «վերադառնալու» իշխանութեան: Նրա ոչ-կեղտոտ, որակաւոր եւ ընդունակ տարրերը (որոնք փոքրաթիւ չեն, եւ իրենց կարողութիւններով կրնան օգտակար ըլլար Ազգին ու Հայրենիքին), իսկապէս ու լրիւ նոր կուսակցութիւն մը թող կազմեն, կամ ել մի այլ, մարդավարի կուսակցութեան մը միանան, եթէ կ’ուզեն դեռ մնալ քաղաքական դաշտին վրայ, ծառայելու համար երկրին ու պետութեան:

Իսկ Ռոբերտ Քոչարյանին համար, մէկ վարկաբեկումը բաւ է՝ որ Փաշինյան մը, զինք բանտ նստեցուց: Անոր վրան ալ դեռ երկրորդ նուաստացումի մը պէտքը չկայ, որ Սերժ Սարգսյան մը լինի զինք այդտեղէն դուրս հանողը, մերսի:

Մ. Հայդուկ Շամլեան
22 Նոյեմբեր 2019

out!

Յ.Գ. / այժմէականացում, 13 Յունիս 2020-ին՝

Հայաստանի մէջ եթէ Ընդդիմութիւնը կ’ուզէ լրջօրէն կազմակերպուիլ, ազդու դառնալ, անհրաժեշտ է որ քաղաքական այդ կարգին պատկանող բոլոր խմբաւորումները պաշտօնական յայտարարութիւն մը հրապարակեն, որ կը հաստատէ թէ իրենք ոչ մէկ կերպով, ոչ մէկ ձեւով, ոչ մի ժամանակ ու ոչ մի առիթով, երբեւիցէ որեւէ կապ պիտի չունենան ոեւէ անձի հետ, որ երբեւիցէ անդամ է – կամ եղած է – ՀԿԿ-ին:

Ապա, գոնէ՝ ոեւէ անձ որ հանդիսացած է այդ կուսակցութեան հռչակաւոր, կարկառուն դէմքերից, պէտք է որ ինքզինք դատապարտէ հանրային ամբողջական լռութեան, մինչեւ 2023 – ընտրութիւններից՝ ետք – :

Քանզի ՀՀԿ-ի լոկ գոյութիւնը իսկ, ալ ուր մնաց՝ զայն մարմնաւորող անդամների տեւական յայտարարութիւնները, նպաստաւոր եւ օգտակար են, միմիայն ՝ այժմու վարչակարգին:

. ՀՀԿ-ի մասին վերեւ գրուածը չի վերաբերիր ԲՀԿ-ին, այն շատ պարզ պատճառով որ Փաշինյանը ինք է որ ընդունեց նրա հետ սիրաբանիլ, դաշինք հաստատել, եւ թոյլ տալ որ այդ կուսակցութիւնը դարձեալ մուտք գործէ ԱԺ: Թող հիմա նա կրէ իր այդ որոշումի ու հաշիւին հետեւանքները, ուրիշին չի կարող այպանել որ հիմա ԲՀԿ-ն ել դարձաւ իր գլխացաւը: Ի դէպ, տակաւին ուրիշ «դաշնակիցներ» ալ ունի, որ իր դէմ պիտի գործեն: Ինքզինք անսխալական, ամենազօր, անյաղթելի ու բոլորից աւելի ճարպիկ ու խելացի երեւակայելու արդիւնքը, նաեւ այս է: Իսկ բուն վախնալիքը այն է որ, Փաշինյան ինքզինք այդպէս կը համարէ, նաեւ արտաքին դերակատարների նկատմամբ…

Վերադարձ դէպի գլխաւոր մուտք