Շարքային Փաշինյանիստները՝ 5 կարգեր

Պետութեան յեղաշրջման նախնական ամիսների զանգուածային իրարանցումը անշուշտ որոշ չափով հանդարտած է, սակայն Դիմադրութեան կողմէ սխալ կը լինի ստորագնահատել Նիկոլ Փաշինյանի համակիրների մնացորդացը: Զորս կարելի է բաժնել հետեւեալ հինգ խումբերուն:

1.   Անձնապէս շահագրգռուածները: Բոլոր անոնք որոնք պաշտօններ ստացան: Որոնց քանակին կը գումարուին՝ իրենց հարազատները, մօտիկներն ու ընկերները: Ինչ որ, նոյնիսկ հաշուի առնելով մօտիկներու մէջ նախանձները, արդէն նշանակալի հատուած մը կը կազմէ այդպիսի փոքր երկրի մը մէջ, ուր այդքան շատ են պետական գործերը: Մինչ խօսքը խոնարհ ժողովուրդին մասին ալ չէ, այլ երկրի – յարաբերական առումով… – վերնախաւին:

Փաշինյանականների այս հատուածին դեռ կ’աւելնան նաեւ անոնք որոնք տակաւին պաշտօն չեն ստացած, բայց դեռ յոյս ունին որ կը ստանան: Եւ դեռ ասոնց ալ գերդաստանի անդամները, մօտիկները, եւայլն.

2.   Մթին ու հեռաւոր անցեալից վերադարձած, մէջտեղ ելած անձինքը: Որոնց համար էականը՝ հնամեայ հաշիւները մաքրելն է, բնաւ կարեւոր չէ ուրիշ որեւէ բան, եւ նամանաւանդ ոչ ճշմարտութիւնը:

Ասոնց համար իսկապէս «երկնքից ինկաւ» Փաշինյանը… Իրենց կեանքի առաջացած հանգրուանին, անսպասելի վերջին առիթ մը գտան՝ գենետիկ քէներ, խոր ոխեր եւ թէժ վրէժներ լուծելու: Միաժամանակ ջանալով իրենց իրաւացիօրէն պղծուած համբաւն ու անունները արուեստականօրէն մաքրագործել, վերականգնել:

Այս խումբը միակն է որ վախնալիք է: Ոչ թէ որովհետեւ, փոխաբերական իմաստով՝ ուրականներ են որոնք յանկարծ, քիչ թէ շատ, կեանքի վերադարձան: Ոչ ալ որովհետեւ զօրեղ են, չէ: Այլ իսկապէս, բառին բուն իմաստով վախազդու են, քանի որ իրենց վերոնշեալ մոլուցքին մէջ, իրենց հիմնական գործիքները՝ ուղղակի կմախքներն են, դիերն ու դիակներն են. բառացիօրէն:

3.   Նախկին վարչակարգի ընդդիմադիրները եւ նրա արմատական թշնամիները: Մինչդեռ գոնէ մասամբ իրենց կը պարտի յեղափոխութեան յաջողութիւնը, Փաշինյանը քաղաքական դաշտէն չքացուց, անհետացուց, ասոնք բոլորը: Մի քանի բացառութիւններէ զատ, ասոնց միակ ճարը հիմա, ուզեն-չուզեն, սատարել է Փաշինյանին, «առարկայական դաշինք»ի հասկացողութեամբ: Մինչեւ որ, կը յուսան, ի վիճակի կը դառնան գոնէ տարրական գոյութիւն մը ստանալու քաղաքական ոլորտում – նոյնիսկ հաւանաբար կ’երազեն որ՝ աւելին ալ – : Եւ դեռ ամէն դէպքում հեռու ենք իրենց համար այդ թէական հնարաւորութենէն… Իսկ քանի որ Փաշինյանի մեկնումի պարագային իսկ, բնաւ ստոյգ չէ թէ ասոնք է որ պիտի լինեն առաջին գիծի վրայ յաջորդող իշխանութեան տիրացողները, այս անձինքը, ի գին ամէն տեղատւութեան, անպատւութեան եւ տեւական նուաստացումներու, պիտի մնան Փաշինյանի ետին կամ ներքեւը – կողքին, տեղ չկայ… -, որպէսզի ան առաւելագոյն ժամանակով մնայ իր գահին վրայ:

4.   Անոնց որոնց շատ ել հոգը չէ: Փաշինյանականների մի մասի անձնական վիճակը այդքան ել վատ չէր, նախկին վարչակարգի վախտը: Ցուցարարների մէջ յատկապէս լիքն էին քաղքենի դասակարգի անպատկառ ու շփացած երեխաները:

Այս տեսակները պարզապէս ատում էին նախկին վարչակարգը, ենթակայական, կամայական պատճառներով. կամ ել այդ ամէնը խանդավառ ժամանցի պէս բան մըն էր իրենց համար (ի մասնաւորի նշեալ սկրթած երեխաների պարագային…որքան cool է, չէ՞, յեղափոխութիւն ընելը… Ինսթըկրամի համար երազային առիթ… [այստեղ՝ պատկան էմոճիները զետեղել…] ) :

Այս դասակարգին համար, որու պարագային ուրեմն դեռ մասնաւորապէս չվատթարացաւ վիճակը, որու համար որեւէ հիմնական բան չփոխուիլը՝ խնդիր չէ, տակաւին կայ համբերութեան որոշ եզր մը, մինչ իրենց համար բաւարար գոհացում է արդէն որ Փաշինյանը վռնտեց նախկին իշխանաւորները: Ասոնց պարագային, ձանձրոյթը աւելի վտանգաւոր է իշխանութեան համար, քան թէ իսկական գանգատը:

Այս խումբին կ’աւելնան Փաշինյանի Սփիւռքի համակիրները: Հիմնականօրէն՝ հայաստանցի դասալիքները, եւ թերեւս մի քանի հատ ալ Դասական Սփիւռքի հայեր, որոնք խոր յուզումով Հայրենի՜ք կը կոչեն պատահական զբօսաշրջիկութեան համար իրենց սիրած վայրերէն այս մէկ հատը, եթէ երբեւիցէ դեռ ոտք դրած են այդտեղ: Այս բոլորին համար ալ կարեւոր չէ թէ Հայաստանի իրականութեան մէջ որեւէ բան իսկապէս կը փոխուի կամ ոչ: Կարեւորը՝ նախկին ատելի վարչակարգը գնաց. եւ ոմանց համար, ընթացքում, մի քիչ ալ զուարճացան: Այս պարբերական հայերուն համար բացառապէս տեսական է ամբողջ նիւթը, երեւակայական յղացք մըն է, վերացական բան մըն է՝ ամբողջ Հայաստանը ինքնին:

Հետաքրքրական է նշելը որ ասոնց մէջ կան մի քանի անձեր որոնք կը համապատասխանեն նաեւ վերեւի թիւ 1 խումբի նկարագրութեան վերջին պարբերութեան: As if…

5.  Հոգեբանական յատուկ խնդիր մը ունեցողները: Այստեղ գոնէ երկու մասնայատուկ ենթակարգեր կան:

. Անոնք որոնք չեն կրնար հանդուրժել այն իրականութիւնը որ՝ խաբուեցան, այդ ալ այդքան հեշտօրէն խաբուեցան, այդքան պարզունակ շարլաթանի մը կողմէ: Ասոնց համար այժմ կանոնաւոր ինքնախաբէութիւնը միակ ձեւն է՝ խեղդելու համար ամօթի եւ ինքզինք այպանելու հոգեկան սուր ցաւերը:

.  Մեյ մըն ալ, որպէս այս խումբին մէջ իւրայատուկ դասակարգի տարբերակ մը՝ անոնք որոնք չեն կարող հանդուրժել այն իրողութիւնը որ սխալ անձին սիրահարուեցան: Արդարեւ, խենթութեան աստիճանի սիրահարուած անձը շատ դժուարութիւն կ’ունենայ ինքն իրեն իսկ ընդունելու որ իր ծայրայեղ զգացումների առարկան՝ արժանի չէր անոնց: Այդ զարթնումի, գիտակցութեան գալու, այդ իրականութիւնը ընդունելու, ինքն իրեն խոստովանելու գործընթացը բարդ է, ժամանակ կ’առնէ, եւ չափացանց ցաւագին է: Կան ոմանք, որոնք նոյնիսկ երբեք չեն բուժուիր:

* * * * * * *

Նոյնիսկ եթէ ուղղակի Փաշինյանիզմի պատճառով լայնածաւալ պատերազմ բռնկի, հողային եւ մարդկային անասելի վնասներ կրենք, վերեւ ներկայացուած հայորդիները երբեք պիտի չընդունին որ այդ ծայրագոյն աղէտի պատասխանատուն՝ այժմու վարչակարգն է: Չի կարելի: Յանցաւորը նորէն՝ նախ եւ առաջ, նախնիները պիտի հանդիսանան, անկասկած: Եւ նախորդ 21 տարիների իշխանաւորները միայն, քանի որ անշուշտ անկէ առաջ անթերի, կատարեալ, զգլխիչ էր՝ ամէն բան – գերեզմանները շահագործող վերոնշեալ աշխուժացած ուրականները, վկայ – :  Հա, բայց Դիւցազներգական Յեղափոխութեան աղետալի հետեւանքներուն համար, նաեւ նոր մեղաւորներ ալ պիտի մատնանշուին՝ անոնք, որոնք գերազանց արժանիքները, անհուն արժէքն ու գերմարդկային յարգը չգիտցան Նիկոլ Փաշինեանին, եւ ըստ այնմ չենթարկուեցան իրեն, որպէսզի ան կարենայ իրականացնել իր սքանչելի, դրախտային ծրագիրները Հայաստանի եւ Հայութեան համար: )

* * * * * * *

Այս ամէնուն լոյսին տակ, պէտք է եզրակացնել որ տակաւին բաւական երկար ժամանակ կը դիմանայ ու իր իւրայատուկ ընթացքը կը շարունակէ Հայաստանի այժմու վարչակարգը:

Աստուած համբերութիւն տայ ուրեմն քաղաքական բանտարկեալներին եւ հալածեալներին, ինչպէս նաեւ իրենց ընտանիքներին, հարազատներին, ընկերներին: Եւ հոգին լուսաւորէ այն երկուքին որոնք արդէն իրենց կեանքերը կորսնցուցին. Նոր Հայաստանի առաջդիմական իշխանութեան կողմէ, առանց որեւէ ըստ էութեան դատավարութեան՝ քաղաքական մահապատիժի ենթարկուեցան, մէկը բանտարկութեան միջոցով, միւսը ինքնասպանութեամբ:

Աննկուն Դիմադրութեան ուխտով,

Հայդուկ Շամլեան

Քանատա, 21.10.2019

Վերադարձ դէպի գլխաւոր էջ