Յեղափոխութեան դասալիքները

Ապրիլ 2018-իսկ, եւ յաջորդող ամիսներուն շարունակաբար, մինչեւ օրս, չբաժնելով տիրող լայնատարած խանդավառութիւնը, ձեզի խօսողը բազմիցս, հանրային եւ գրաւոր կերպով, արտայայտեց եւ բացատրեց իր վերապահութիւնները, թերահաւատութիւնը, մտահոգութիւններն ու անհանգստութիւնը, այն յանկարծական եւ հապճեպ փոփոխութիւններուն նկատմամբ որոնք տեղի կ’ունենային, Հայաստանի մէջ:

Այս տուեալը յիշելէ եւ ընդգծելէ ետք, հիմա պահն է դիտել տալու թէ ներկայիս, այժմէական եւ անմիջական խնդիրը, այն հիասթափութիւնն է որ այս անգամ կը թուի տեղի ունենալ արտակարգ արագութեամբ, շատ կանխահաս կերպով, եւ նաեւ անարդարօրէն՝ Նիկոլ Փաշինյանի հանդէպ:

Այն հայերուն մօտ որոնք քաջալերեցին Հայաստանի մէջ փոփոխութեան այս շարժումը, կը նկատենք կրաւորականութիւն, հեռաւոր սպասողականութիւն, անջատուած դիտորդի կեցուածք մը – եթէ ոչ, արդէն, դժգոհութիւն -, այժմու կացութեան նկատմամբ:

Հայաստանի Թաւշեայ Յեղափոխութեան այս զօրակիցները, ըլլան անոնք այդ երկրի բնակիչներ, կամ – նախնական կամ յետագայ – Սփիւռքի տարրեր, պարզապէս չունին բարոյական իրաւունքը՝ այսպէս լքելու Նիկոլ Փաշինյանն ու իր խումբը. դէպքերու ընթացքէն մէկդի կանգնելու, ձեռնածալ մնալու, գործնական որեւէ բան չընելու, թողելով որ Փաշինյանը եւ իր կառավարութիւնը իրենք իրենց գլխու ճարին նային, եւ ճգնելով ու տապլտկելով, միայն իրենք իրենցմով, դիմագրաւեն կատարուածի հետեւանքներն ու ազդեցութիւնները:

Կը թուի թէ, ըսենք, ոգիներու «պաղանալուն», ինչպէս նաեւ գանգատներուն  պատճառը, հիմնականօրէն, տնտեսական իրականութիւնն է: Նիկոլ Փաշինյանի զօրակիցներու մրսկոտ սպասողականութիւնը կամ դժգոհութիւնը, այս պահին, հաւանական արդիւնքն է ուրեմն այն իրողութեան որ անոր բառացիօրէն յայտնած «տնտեսական թռիչքը» չվերածուեցաւ իրականութեան, գոնէ ոչ տակաւին:

Արդարեւ, ինչպէս որեւէ քաղաքական բնոյթի շարժումի պարագային, Փաշինյանի խօսքերուն մէջ, խանդավառ ճառերուն մէջ, ան յաճախ հանդիսացաւ, ըսենք, հնարամիտ: Կամ պարզապէս, շատ եւ արագ խօսող…

Սակայն առանց այդպիսի ճարտասանական հիմնական մարտավարութիւններու, առանց հռետորութեան այդ  տարրական հնարքներուն, ոչ ոք կրնայ հասնիլ քաղաքական իսկական ուժի,  իշխանութեան:

Նկատի ունենալով Նիկոլ Փաշինեանի ոչ-անտեսելի իրագործումները Հայաստանի մէջ, անոնք որոնք զօրակցեցան իր յեղափոխական շարժումին, այս հանգրուանին, ոչ միայն իրաւունք չունինք զինք լքելու, այլ բարոյական պարտաւորութիւնը ունին իրեն օգնելու, առաւելագոյն չափով գործօն եւ շօշափելի կերպով, որպէսզի ան շարունակէ իր ծրագրի գործադրութիւնը:

Անոնք պարտաւոր են այս քաջութիւնը ունենալու, հակառակ բոլոր դժուարութիւններուն են նոյնիսկ ռիսկերուն որ ան կը պարունակէ: Այլապէս, պէտք չէ որ զինք այդպէս քաջալերէին որ աւելի հեռու երթայ քան այն վախճանական նպատակը որ ինքը իսկ ճշդած էր իրեն համար, իր այսուհետեւ պատմական՝ Կիւմրիյէն Երեւան քայլարշաւին համար:

Այն ատեն, նոյնիսկ Փաշինեանի – ուղղամիտ – հակառակորդները կը կատարեն ինչ որ կարող են: Սակայն անոնցմէ շատ բան պահանջել է, որ իրենք, առաջին գիծի վրայ, առաքելութիւնը ստանձնեն զայն փրկելու՝ խորտակումէն… Մինչ ինք, իր կողմէն, կը շարունակէ անհամաձայնութիւն սերմանել, լարուածութիւններ գրգռել եւ տարակարծութիւններ սնանել: Կամ որեւէ բան չ’ըներ, այդ բոլորը սրբագրելու համար:

Վերջին հաշուով, Նիկոլ Փաշինեանի Յեղափոխութիւնը արտադրեց երկու էական խնդիրներ՝

1.   գոյութենական հարցականներ՝ Արցախի կապակցութեամբ:

2.   աննախընթաց պառակտում մը Հայութեան մէջ. համահայկական տարողութեամբ քայքայումը, բեկորացումը՝ գոնէ մօտաւոր ազգային միասնականութեան մը:

Առաջին խնդրի պարագային, ոչ ոք կրնայ բան մը ընել: Սակայն երկրորդին համար, գոնէ անոնք որոնք Փաշինյանի կողմէն էին, թող բարեհաճին մնալ այդ դիրքին վրայ:

Անհրաժեշտ է այս, որպէսզի իր շարժումի նշանակալից արդիւնքներուն

կարելիութիւնը առաւելագոյն աստիճանի հասնի: Սակայն նաեւ հրամայական մըն է, եթէ կ’ուզենք առաջքը առնել կացութեան յաւելեալ վատթարացումին, նոյնիսկ կարճ ժամանակի մէջ, որ Հայաստանը նորէն պիտի տանի ներքին երկրաշարժային իրարանցումներու յաջորդ հանգրուանի մը, որ այդ երկիրը դարձեալ պիտի հասցնէ անդունդի շեմին:

Մ. Հայդուկ Շամլեան

08.03.2019

Վերադարձ դէպի գլխաւոր էջ