Թուղթ առ… Ծառուկյան

Եկէք լաւ հասկցուինք:

Հայաստանում վերջին ժամանակաշրջանին տեղի ունեցած քաղաքական իրադարձութիւնները՝ ներազգային պատերազմում, դաշնակիցների միջեւ բախում է:

Այո, երեւութապէս, խորհրդարանային Ընդդիմութեան մէկ հատուածին պետը, խորհրդարանի նիստի ընթացքին՝ բառացիօրէն ծեծելէ ետք, հիմա ել իշխանութիւնը ակնյայտօրէն քաղաքական բնոյթի յարձակումների է ենթարկում սոյն Ընդդիմութեան միւս մասնիկը… սիրուն չէ աշխարհի առջեւ, պատկերը… թէ արտաքին եւ թէ ներքին գետնի վրայ (ուր վարդագոյն միեղջերուների դեռ հաւատացողներ կան)՝ էականօրէն կը հակասէ դիւցազներգական Յեղափոխութիւնը, կը հակադրուի Նոր Հայաստանի վեհագոյն հիմունքներին, եւայլն., եւայլն.

Նաեւ… զուարճալի է (ուրիշ բան չասելու համար) Փաշինյանի կոյր եւ խուլ համակիրների գաղափարապաշտական, առաքինի ու ազնուական յղացքների վրայ հիմնուած, խղճալի ջատագովութիւնը, արդարացման զուր ջանքերը՝ իրենց նշեալ Քրմապետին կողմէ կիրառուող մինչդեռ քաղաքական ամենակեղտոտ տեսակի, ամենաստորին ու գարշելի մակարդակի խաղերուն նկատմամբ:

Ասկէ ետք, այդ տեսակի հայերէն ջղայնանալու տեղ, պէտք է անկեղծօրէն անոնց մեղքանալ: Ի՞նչ պիտի ընեն յանկարծ, այս խեղճերը, ի՞նչ վիճակի պիտի մատնուին, երբ որ, կամ՝ տակաւին յանկարծ մի օր, իրենց աչքերն ու ականջները բացուին, կամ ել՝ մինչեւ ծայր մնան այդպէս, ու յանկարծ տեսնեն թէ ինչպէս այս վարչակարգը վերջ պիտի գտնէ… Կարելի չէ արդէն իսկ չցաւակցիլ, ապահովաբար իրենց վիճակուած՝ այդ ծանրագոյն աստիճանի հոգեկան փլուզման: Ըստ այնմ պէտք է խնայել զիրենք, մանաւանդ եթէ մօտիկ անձեր են: Երկու տարիէ ի վեր, արդէն շատ բաներ քանդուեցան, փճացան, դեռ ջանանք գոնէ պահպանել անձնական յարաբերութիւնները… ինչ որ մնաց…

Սակայն դէպքերի եւ կացութեան՝ սթափ, յստակատես, խելքը գլխին դիտորդները գոնէ, այս պահին, շփոթի թող չմատնուին:

Նիւթի առարկայ «Ընդդիմութիւնը», ի սկզբանէ, կեղծ ու շինծու ընդդիմութիւն էր:

Պետական յեղաշրջման օրերէն սկսեալ, անցնելով խորհրդարանական կրկեսային «ընտրութիւններից», եւ մինչեւ դեռ անցեալ շաբաթ, Գագիկ Ծառուկյանը, բացայայտօրէն, Նիկոլ Փաշինյանի դաշնակիցն էր, քաղաքական աջակիցն ու զօրակիցն էր:

Հենց որ այդ դաշինքը խախտեցաւ, Փաշինյանը յարձակեցաւ: Եւ ի տարբերութիւն անցեալին, հիմա նա  – քիչ թէ շատ – ակռաներ մըն ալ ունի:

Վերեւ պարզուած տարրական եւ անհերքելի տուեալների լոյսին տակ, հիմա, այժմու վարչակարգի իսկական ընդդիմադիրը, ողջամիտ քննադատը, անշահագրգիռ եւ հարազատ դիմադրողը, ինչպէ՞ս կարող է կարեկցութիւն ունենալ Ծառուկյանին եւ ԱԺ-ում նրա կուսակցութեան, ԲՀԿի պատգամաւորների նկատմամբ: Կամ, ինչո՞ւ պիտի նպաստէ վերոգրեալ այդ մակերեսային, երեւութական պատկերացումներին, սուտերուն ու կեղծիքին յաւելեալ տարածման, թէ՝ Հայաստանի մէջ, իբրեւ թէ ընդդիմութիւն կայ որ այժմ հալածւում է, արդէն գոյութիւն չունեցող ժողովրդավարութեան անկում կայ, Օրէնքի Գերակայութեան երեւակայական գոյութեան նկատմամբ ոտնձգութիւններ տեղի կ’ունենան, եւ այսպիսի հեքիաթներ…

«Օ՛խ եղաւ»-էն զատ, ուրիշ բան չկայ ասելիք:

* * * * *

Հիմնականօրէն միեւնոյնն է պարագան խորհրդարանային իբրեւ թէ «ընդդիմութեան» այդ միւս հատուածին, Լուսաւոր Չգիտեմինչին:

Անոր ալ կարկառուն դէմքերը, դեռ շատ աւելիով, սկիզբէն մինչեւ վերջերս Փաշինյանի ակնյայտ դաշնակիցներն էին:

Եւ անոնք ալ, երբ որ սկսան շատ բուռն կերպով քննադատել՝ Հայութեան երկնային Ընծայ, Նրա Վեհութիւն Ամենայն Հայոց Կայսր, Չաստուածային Կուռք, Պարոն Նիկոլ Փաշինյանը, անոնց ալ պետը, խորհրդարանին մէջ իսկ, բառացիօրէն, մարմնապէս խոշտանգուեցաւ, ծեծ կերաւ, խմբային ծեծի ենթարկուեցաւ, իշխանութեան պատգամաւորներուն կողմէ:

Սակայն յատկապէս Ծառուկյանի եւ իր կուսակցութեան պարագային, հարկաւոր է ընդգծել թէ նախորդ վարչակարգերու ժամանակ ալ, անոնք այսպէս, միշտ, կեղծ ու ձեւական ընդդիմութեան դերը ստանձնած են:

Մէկ անգամ որ, մի քանի տարի առաջ, Ծառուկյանը քիչ մը գլուխը բարձրացուց, արդէն ծոծրակէն կտրուկ ապտակը ստացաւ, եւ հլու հնազանդ ետ վերադարձաւ`թատերական ընդդիմութեան պետի իր աթոռին վրայ:

Նայինք եթէ այս անգամ եւս բաւարար պիտի լինի որ նորէն վերադառնայ ու իր այդ աթոռին վրայ, խելօք մը, նստի: Թէ ոչ՝ երեւի այլ իմաստով է որ, մի քիչ պիտի «նստի»… Յուսանք թէ ոչ, քանի որ որպէս անձնաւորութիւն, վատ մէկը չէ, անհամակրելի չէ, բարեսիրական վաստակը իսկապէս շատ մեծ է, սիրտը յատկապէս խոշոր է, միայն թէ, չէ հասկացած թէ քաղաքականութիւնը իր գործը չէ. այս ամէնը նկատի առնելով, իր յարաբերաբար մանր-մունր ճարպիկութիւնները – որոնցից վստահաբար շատ աւելի ծանր ու գէշը կայ, տուեալ երկրում, ամենայն անպատժելիութեամբ – չեն արդարացներ որ, իր կեանքի այս հանգրուանին, դառնայ քաղբանտարկեալ:

Յամենայն դէպս, կը սակարկեն, կը հաշուակցին, կը տեսնենք:

* * * * *

Ամբողջացնենք սակայն տարրական բացատրութիւնները:

Թէպէտ Հայաստանի պարագային, Սահմանադրութիւն բառը, ինքնին արդէն, մարդուս քահքահը կը բերէ, այնուհանդերձ, ըստ ՀՀ «Սահմանադրական Օրէնք» յորջորջուած Ընտրական Օրէնսգիրքի Յօդուած 96-ին՝

Դեկտեմբեր 2017ի ընտրութիւններէն ի վեր – ներառեալ -, նուազագոյն պարտադրանք է, որ Ազգային Ժողովի մէկ երրորդ աթոռները բաշխուին Ընդդիմութեան:

Այսինքն, գործնականօրէն (քանզի, «մէկ-երրորդ», շատ բարի, սակայն, թէկուզ ընդհանրապէս քաղաքական գործիչները չունին ոչ մի երես, կամ ել ունեն մի քանի դէմքեր, բայց ամէն դէպքում, տակաւին գիտականօրէն կարելի չէ մէկ անձը, մարմնապէս – եւ ողջ պահելով… -, կոտորակել), կլոր հաշիւով, խորհրդարանի 30%-ը պէտք է որ անպայման հանդիսանայ ընդդիմութիւն:

Քուէարկութեան արդիւնքներուն համեմատ, Խորհրդարանի («Ազգային Ժողով», pour les intimes; դեռ չկայացած երկրի մը մէջ ուր, երեսուն տարիներ ետք, դեռ քիչերը գիտեն թէ ճիշդ ինչ է նշանակում՝ ազգային), աթոռները ըստ այնմ կը բաժանուին ուրեմն, ըստ կարծեցեալ պետութեան այդ թէական գերագոյն Օրէնքին:

Դեկտեմբեր 2018-ի զաւեշտային «ընտրութիւններին», Փաշինյանի խմբակին դիմաց, պարտադիր ու անհրաժեշտ էր ուրեմն ունենալ 30% այլ խմբաւորումներու պատկանող պատգամաւորներ (որքան աւելի դիպուկ ու նկարագրական է այս բառին մեր, ախպարների տարբերակը, չէ՞… «երեսփոխան»…) :

* * * * *

Այստեղ ալ, թուաբանական փակագիծ մը՝

իր բոլոր «յեղափոխական» հնարքներով, ՏիսիՔոմիքսային Ճոքըրի հայկական (հետեւաբար, ոչ այդքան չար) տարբերակի վայել խաղերով, Դեկտեմբեր 2018-ի խորհրդարանային «ընտրութիւններին» (որոնք, ի դէպ, չեղեալ են, քանզի կ’առնչուին պետական յեղաշրջման գործընթացին – որքան որ կարելի է համարել թէ պետութեան նման մի բան երբեւիցէ եղած է, Հայաստանում… -), Փաշինյանը ստացաւ, արտայայտուած քուէների՝ ոչ իսկ 35%-ը:

Արդարեւ, մինչդեռ հաւաքական խելագարութեան մթնոլորտի մը մէջ, որուն աղմուկն ու իրարանցումը շատ աւելի բարձր թիւեր երեւակայել կու տային ոմանց, կարծր ու անհերքելի իրողութիւնը այն է որ՝

.  քուէարկողներուն հազիւ 49%-ը քուէարկեցին,

.  Փաշինյանը ստացաւ, այդ արտայայտուած քուէներուն՝ 71%-ը

.  ուրեմն Փաշինյանին ձայն տուին քուէարկողների 49%-ին 71%-ը, այսինքն՝ 34,80%-ը

C.Q.F.D.

Այս առարկայական տուեալը յատկապէս օգտակար է ի մտի ունենալ, ամէն անգամ որ վերոյիշեալ Ճոքըրի մեր կակուղ տարբերակը կը յայտնէ թէ ինք՝ մարմնաւորում է համայն ժողովուրդը, ու հետեւաբար, մնացեալ կուսակցութիւնները որեւէ իրաւասութիւն չունին զինք քննադատելու, եւայլն., աղբաման-մաղբաման…

Լաւ, վերադառնանք հիմա հիմնական նիւթին (ֆրանսերէն ասացուածքով՝ «վերադառնանք մեր ոչխարներին»… այս պարագային յատկապէս տեղին խօսք, քանզի առիւծը բանտարկուած է…) :

* * * * *

Ուրեմն, Նիկոլ Փաշինյանի եւ Գագիկ Ծառուկյանի միջեւ, ի սկզբանէ, հաստատուեցաւ բացայայտ համաձայնութիւն: Նոյնիսկ, կարգին bromance:

Մի քանի յատկանշական դրուագներ յիշատակելու համար, միայն՝

.  Ծառուկյանը յոխորտաց (ինքն իր մասին երրորդ անձով խօսելու իր յուզիչ սովորութեամբ), որ փողոցում փաշինյանական ամբոխին, մարդը, լիթրերով խմելու ջուր է հայթայթել, եաօ; այո՜, անոնք ծարաւ էին միայն Արդարութեան, Ազատութեա՛ն, նոյնիսկ Ազատականութեա՛՛ն, եւ ատանկ բաներու, բայց այդ արեւուն տակ ժամերով գոռալ ու պոռպռալ, երգել ու պարելէ ետք, ջուրն ել, ոչինչ…; ( այս թեմայով, կարող ենք օգտագործել նաեւ կացութեան վերաբերող այլ ասացուածքներ՝ Ծառուկյանն է որ Փաշինյանի ջաղացքին ջուր լեցուց, հիմա թող անկէ ելած հացը ուտէ; եթէ ոչ իր ցանածը, իր… ջրածն է որ հիմա հնձում է; )

.  երկրի հաւանաբար ամենահանրածանօթ օլիգարխը, հայկական հնագոյն աւատապետութեան նորագոյն խորհրդանիշը, Արդիականութեան ձգտող Հայոց Յեղափոխութեան միահեծան ղեկավարին հետ, հանրային ցուցադրութեամբ՝ յուշագիր ստորագրեցին;

.  անցեալի սեւ չղջիկները վռնտելէ ետք, Նոր Հայաստանի այնուհետեւ լուսապայծառ երկնքում, կտուց-կտուցի իրենց յաղթանակը տօնող այս սպիտակ աղաւնեակները, սկսան ընկերային գետնի վրայ եւս յարաբերիլ, սիրաբանիլ;

.  որպէս այս անբիծ սիրոյ յաւելեալ արտայայտում, Ծառուկյանը սրտաբուխ նուիրատւութիւն կատարեց՝ շնորհալի Տիկին Աննայի Հիմնադրամին;

.  Ծառուկյանի զաւակին հարսանիքին, ընտանեօք հրաւիրուած Փաշինյանի համեստափայլ դուստրը, պահ մը հեռանալով ճոխութիւնից կքած սեղանէն, ուր իր հայրը կը վայելէր Յեղափոխութեան յաջողութիւնը, խնջոյքի շքեղ սրահի… զուգարանում, հայելիին առջեւ սքանչելի սէլֆի մը առաւ ու տեղադրեց համացանցում, show off !

. եւայլն., եւայլն.

Շնորհիւ այդ ամէնուն, Ծառուկյանն ու իր Բարգավաճ Հայաստան Կուսակցությունը, Ազգային Ժողովում դարձան՝ 30% օրինապէս պարտադիր ընդդիմութեան, մէկ մասը:

Միւս մասն ալ լեզուց՝ Լուսաւոր Պիլմէմնէն: Որ արդէն Փաշինյանի կուսակցութեան ուղղակի, պաշտօնական դաշնակիցն էր, նախորդ – 2017ի – ընտրութիւններու ժամանակ, ապա այդ ընտրութիւններու միջոցաւ գոյացած նախորդ խորհրդարանում, ուր Փաշինյանը առաջին անգամ ըլլալով մուտք գործեց, շնորհիւ այդ դաշինքին:

* * * * *

Ըստ սովորութեան, վերեւ պարզուած նիւթերի պարագային եւս,  «դաւադրութեան  տեսութիւնների» պակասը չկայ:

Անոնց յարաբերաբար հետաքրքրական տարբերակները կապ չունին այդ Լուսաւոր Բանին հետ, այլ աւելի կը վերաբերին Փաշինյան-Ծառուկյան յարաբերութիւններին, եւ բոլորն ալ յօրինուած են այն վարկածի հիման վրայ թէ, մինչեւ անցեալ շաբաթ, այդ երկուքէն իւրաքանչիւրը կը ջանար խաբել կամ շահագործել միւսը, մթին ու անվայել հաշիւներով, անուղղամիտ մղումներով, կեղծաւորութեամբ:

Նոյնիսկ եթէ ենթադրենք որ այդպէս է, երկուքին կողմէ այդ կարծեցեալ խորամանկութիւնը հիմա փաստօրէն վերածուեցաւ, երկուքին համար ալ՝ խնդիրի:

Հետեւաբար, նոյնիսկ որեւէ այդպիսի դաւադրական տեսութեան դիտանկիւնից, այս յօդուածը կը մնայ հիմնականօրէն ի զօրու:

Սկսեալ վերոգրեալ « օ՛խ ըլլայ »-ով: Կրկնակի կերպով:

* * * * *

Ուրեմն այսպէս, վերջին շաբաթներուն, նոր վարչակարգն ու նրա վերոյիշեալ երկու դաշնակիցները՝ զիրար բզկտելու ընթացքի մէջ են: Երեքն ալ տպաւորիչ դուխո՛վ, պէտք է ըսել:

Քաղաքական իսկական ընդդիմադիր, արտախորհրդարանային ուժերուն համար, ասիկա անշուշտ ողջունելի կացութիւն է: Քանի որ, տակաւին վարչակարգի եւ իրենց միջեւ բուն բախումը չսկսած, իշխանութիւնը իր խորհրդարանային դաշնակիցներին հետ կատաղի կռիւի մէջ է արդէն: Սակայն հասկնալի է, եթէ որոշեն շատ ել միջամուխ չլինել…

Շարժապատկերի հիմնական ժապաւէնէն առաջ, ասիկա ձեւով մը, դեռ լոյսերը կէս անջատուած, գալիք ֆիլմերի կամ առեւտրական ծանուցումների նախապատրաստական ներկայացումն է:

Մնացեալներուս համար, ուրեմն՝ փոփ-քո՛րն, եալլա: Բարակ թել մը տաքուկ կարագ վրան հոսած, իսկ աղն ալ՝ պտղունց մը միայն (տարիքէ մը ետք, զգոյշ պէտք ըլլալ քոլեսթերոլի եւ արեան ճնշումին նկատմամբ…) :

Հայդուկ Շամլեան

17 Յունիս 2020

Յ.Գ. Դիմադրութեան կողմէ տակաւին սխալ կը լինի ստորագնահատել Նիկոլ Փաշինյանի համակիրների մնացորդացը: Զորս կարելի է բաժնել հետեւեալ հինգ խումբերուն՝ « Շարքային Փաշինյանիստները, 5 կարգեր »

Հայաստանի Հանրապետութեան Խորհրդարան, 08 Մայիս 2020 (նոյն օրը, 1992-ին, սկսած էր Շուշիի ազատագրման մարտական գործողութիւնը)

Վերադարձ դէպի գլխաւոր մուտք